Οδηγός βοήθειας για γονείς
Οδηγός βοήθειας για γονείς, για την επιστροφή στο σχολείο την covid19 εποχή.
Πολλά παιδιά πάνε σε νέο σχολείο για πρώτη φορά. Ξεκινούν παιδικό σταθμό, νηπιαγωγείο, γυμνάσιο ή λύκειο. Πρόκειται για μεγάλες μεταβάσεις στη ζωή ενός παιδιού ακόμα και σε μη πανδημικές εποχές. Την εποχή που διανύουμε μπορεί να δούμε περισσότερο άγχος σε παιδιά κάθε ηλικίας. Μπορεί να υπάρχουν ανησυχίες για τις μάσκες, φόβος για την υγεία τους, για τις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις. Για τα παιδιά στο γυμνάσιο και στο λύκειο, η κοινωνική τους δυναμική, η εικόνα τους, είναι ιδιαίτερα σημαντική. Έχουν περάσει ένα μεγάλο διάστημα, στην ασφάλεια του σπιτιού, με online διδασκαλία, με online κοινωνική ζωή, με λίγες και ασφαλείς συναναστροφές με τους συνομηλίκους τους. Σε λίγες μέρες με την οριστική επιστροφή στα σχολεία, αυτό αλλάζει. Θα πρέπει να βρουν εκ΄ νέου τρόπο διαχείρισης της κοινωνικής τους δυναμικής, αυτοπροσώπως. Η αλλαγή αυτή, μπορεί να είναι συναισθηματικά κουραστική ιδιαίτερα για τα πιο εσωστρεφή, ντροπαλά παιδιά. Η επιστροφή από τη ζώνη άνεσης του σπιτιού σε μεγάλες ομάδες, μπορεί να είναι μία δύσκολη μετάβαση γι’ αυτά.
Τα σημάδια που μπορούν να δουν οι γονείς για τα παιδιά που βιώνουν με άγχος αυτή την αλλαγή, εξαρτώνται από την ηλικία του παιδιού. Στις μικρότερες ηλικίες μπορεί να εκφραστεί με αυξημένο κλάμα, με παλινδρόμηση σε προγενέστερο αναπτυξιακό στάδιο, με άρνηση να πάνε στο σχολείο, με παράπονα για σωματικούς πόνους, με θυμό. Για τους εφήβους μπορεί να υπάρχει επίσης άρνηση να πάνε σχολείο, απόσυρση στο δωμάτιο τους, ευερεθιστότητα, έντονα ξεσπάσματα θυμού, χρήση ουσιών.
Ως γονείς είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πως οποιαδήποτε μετάβαση, ειδικά όταν τα παιδιά καλούνται να κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα, μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα ενέργειας τους αλλά και τα συναισθηματικά τους αποθέματα, για κάποιο διάστημα. Ωστόσο αν διαπιστώσουμε μια σημαντική αλλαγή στην συμπεριφορά του παιδιού ή του εφήβου, που εξακολουθεί να υπάρχει μετά από μερικές εβδομάδες, θα πρέπει να δώσουμε μεγάλη σημασία.
Προληπτικά βήματα γι’ αυτή τη μετάβαση:
- Μιλάμε στα παιδιά μας για την επιστροφή στο σχολείο. Ακούμε τι υπάρχει στο μυαλό τους, πως το νιώθουν.
- Εμπλέκουμε τα παιδιά στα διασκεδαστικά σημεία της επιστροφής στο σχολείο, όπως η επιλογή των σχολικών ειδών. Μπορεί να τυπώσουμε σε ένα μπλουζάκι ή σε μία κούπα για το πρωινό, κάτι σχετικό με την έναρξη του.
- Για μικρότερα παιδιά, επισκεπτόμαστε την παιδική χαρά που βρίσκεται κοντά στο σχολικό κτήριο.
- Επίσης για μικρότερα παιδιά, ενθαρρύνουμε το ανεξάρτητο παιχνίδι και τα βοηθάμε να προσαρμοστούν στην απομάκρυνση από κοντά μας.
- Προσαρμόζουμε στο οικογενειακό πρόγραμμα την αλλαγή στο ωράριο του ύπνου, αν υπήρχε αλλαγή λόγω των διακοπών.
Αν τα παιδιά ή οι έφηβοι, φαίνονται αναστατωμένοι:
- Λύνουμε όποιες απορίες υπάρχουν, σχετικά με τους κανόνες για την χρήση της μάσκας.
- Ακούμε τις ανησυχίες τους, δίνουμε χώρο στην έκφραση των συναισθημάτων τους, ρωτάμε πως νιώθουν, χωρίς να προσπαθήσουμε να προχωρήσουμε σε επίλυση προβλημάτων.
- Αναγνωρίζουμε τι αισθάνονται ακόμα και όταν δεν συμφωνούμε με αυτό. Δίνουμε χώρο να μιλήσει με τη μαμά και το μπαμπά, ώστε να νιώσει το παιδί ότι ακούγεται και ότι είναι εντάξει να αισθάνεται αυτό που αισθάνεται.
- Όταν έχουμε καλύτερη αίσθηση του τι συμβαίνει, προσπαθούμε να συνεργαστούμε με το παιδί, ώστε να καταλήξουμε από κοινού σε ένα σχέδιο δράσης. Μπορούμε να ρωτήσουμε τι χρειάζεται ότι θέλει να κάνει. Τι νομίζει πως μπορούμε να κάνουμε εμείς για να βοηθήσουμε. Ποιος άλλος θα μπορούσε να βοηθήσει – έναν φίλο, ένα αδελφό, ένα άλλο μέλος της οικογένειας; Εάν, για παράδειγμα, ένα παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο, οι γονείς μπορούν να πουν: «Πώς μπορούμε να το κάνουμε ώστε να νιώσεις πιο εύκολα;» επικοινωνώντας επίσης στο παιδί ότι, τελικά, είναι δουλειά του να πηγαίνει στο σχολείο. Έτσι, δημιουργώντας μικρές ευκαιρίες για να ξεπεράσουν δύσκολες καταστάσεις και να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες τους, τα παιδιά θα χτίσουν την αυτοπεποίθηση και την ανεξαρτησία που χρειάζονται για να νιώσουν περισσότερο ασφαλή με τις δυνατότητες τους και λιγότερο φοβισμένα.
- Οι γονείς μπορούν επίσης να ζητήσουν τη βοήθεια του σχολείου και του δασκάλου. Οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν ότι πρόκειται για μια μεγάλη μετάβαση για τα παιδιά και οι πλείστοι είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν.
- Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι εμείς οι ίδιοι, λειτουργούμε ως πρότυπα συμπεριφοράς για τα παιδιά μας. Όταν τα παιδιά, μας βλέπουν αγχωμένους, «ταΐζεται» το δικό τους άγχος. Έτσι, καλό είναι να έχουμε επίγνωση των συναισθημάτων και των συμπεριφορών μας, ώστε να μπορούμε να αυτορυθμιζόμαστε και να είμαστε παρόντες, απέναντι και στα δικά τους συναισθήματα.
- Αν αισθανόμαστε ανησυχία, ή αν δεν ξέρουμε πώς ν’ ανταπεξέλθουμε σε μία κατάσταση που μας δυσκολεύει, κάτι που μπορούν εύκολα τα παιδιά να καταλάβουν, ακόμα και αν προσπαθήσουμε να το κρύψουμε, μπορούμε να το επικοινωνήσουμε μαζί τους. Επίσης, μπορούμε να κάνουμε ένα διάλειμμα αυτοφροντίδας, να πάρουμε μερικές αναπνοές, να πιούμε ένα ποτήρι νερό, να κάνουμε ένα ντους, να δώσουμε λίγο χρόνο στον εαυτό μας, να ρυθμίσει τα συναισθήματα μας. Είναι ένα ωραίο συμπεριφορικό πρότυπο, να δείξουμε αυτούς τους τρόπους διαχείρισης των δυσκολιών μας, στα παιδιά μας.
- Μπορούμε να σκεφτούμε τι λειτουργούσε όμορφα για εμάς πριν την πανδημία και να προσπαθήσουμε να πάρουμε έστω μια μικρή ιδέα από αυτό. Δεν είναι μόνο σημαντικό για εμάς ως γονείς, αλλά δείχνει επίσης στο παιδί μας ότι έχουμε στρατηγικές για να φροντίσουμε τον εαυτό μας. Μπορούμε επίσης να καλέσουμε τα παιδιά μας σε υγιείς δραστηριότητες αντιμετώπισης των δύσκολων, ανήσυχων συναισθημάτων και καταστάσεων, μαζί μας. Ένας γονιός μπορεί να πει σε ένα μικρό ή μεγαλύτερο παιδί: «Αισθάνομαι πολύ αγχωμένος/η, η βόλτα με βοηθάει να καθαρίσω το μυαλό μου. Θέλεις να πάμε μια βόλτα μαζί;»
- Μπορούμε να δημιουργήσουμε μαζί μία δραστηριότητα αποφόρτισης του άγχους, όπως το να φυσάμε φυσαλίδες, με δύναμη (το γνωστό παιχνίδι, με τις σαπουνόφουσκες). Η δραστηριότητα αυτή είναι αγχολυτική ακόμα και για τους ενήλικες.
Κατερίνα Τσιρίμπα
Συνθετική Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Breathing Life